สรุปสำคัญ
- PrEP เป็นการป้องกัน HIV สำหรับผู้ที่ยังไม่มีเชื้อ ต้องตรวจและประเมินสุขภาพก่อนเริ่มหรือเริ่มใหม่
- ชนิดยาและรูปแบบใช้ต้องเลือกกับผู้ให้บริการ ไม่เปลี่ยนตารางหรือหยุดยาเอง โดยเฉพาะเมื่อมีไวรัสตับอักเสบบี
- มาตรวจตามนัด และวางแผนป้องกัน STI ร่วมด้วย เพราะ PrEP ไม่ทดแทนการป้องกันทุกโรค
ก่อนใช้ PrEP ควรประเมิน HIV และสุขภาพที่เกี่ยวข้อง การตรวจ STI ช่วยเลือกการดูแลที่ตรงกับตำแหน่งสัมผัส ไม่ใช่ให้ทุกคนตรวจทุกโรคด้วยชุดเดียวกัน
ใครใช้ PrEP ได้ และต้องประเมินอะไร
PrEP คือการป้องกัน HIV ก่อนมีโอกาสสัมผัส สำหรับผู้ที่ยังไม่มี HIV มีชนิดและรูปแบบใช้ต่างกัน ไม่ใช่สูตรเดียวหรือจำนวนยาเดียวสำหรับทุกคน ประสิทธิผลสูงเมื่อใช้ตามแผน แต่ไม่ใช่การรับประกันรายบุคคลหรือวิธีรักษา HIV
ก่อนเริ่มหรือเริ่มใหม่ ต้องประเมิน HIV รวมทั้งเหตุล่าสุดและอาการที่อาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อระยะแรก การตรวจไต ไวรัสตับอักเสบบี และรายการอื่นเลือกตามชนิดยา สุขภาพ และเหตุสัมผัส ไม่ใช่ว่าทุกคนต้องตรวจทุกโรคด้วยรายการเดียวกัน
เลือกรูปแบบให้ตรงกับชีวิตและสุขภาพ
ระยะก่อนยาป้องกันได้เพียงพอและระยะที่ต้องใช้ต่อหลังเหตุล่าสุดขึ้นกับชนิดยาและช่องทางสัมผัส ไม่แบ่งจากคำว่าเพศชายหรือเพศหญิงอย่างเดียว และไม่ยึดตัวเลข 7 หรือ 20 วันเป็นสูตรทั่วไป PrEP แบบตามเหตุการณ์เหมาะกับบางคนและบางชนิดยา ต้องได้แผนจากผู้ให้บริการ
ผู้ที่มีโรคไตหรือไวรัสตับอักเสบบีไม่ควรถูกตัดสิทธิ PrEP ทุกชนิดจากคำอธิบายทั่วไป ทีมดูแลต้องเลือกวิธีและติดตามอย่างเหมาะสม ยาบางชนิดที่เกี่ยวข้องกับการดูแลตับอักเสบบีไม่ควรหยุดเอง
ตรวจติดตามและดูแลผลข้างเคียง
ตรวจ HIV ต่อเนื่องตามชนิด PrEP และแผนบริการ ส่วนการตรวจไตและ STI เลือกตามยา สุขภาพ ตำแหน่งสัมผัส และแนวทางที่ใช้ ไม่เหมารวมว่าทุกชนิดต้องตรวจทุกอย่างทุกสามเดือน
หากลืมยา อาเจียน พลาดนัด หรือมีผลข้างเคียง ให้บอกชื่อยา เวลาที่ใช้ และอาการแก่คลินิกหรือเภสัชกร ไม่เพิ่มยา ใช้ยาซ้ำ หยุดยา หรือเปลี่ยนสูตรเอง หากหายใจลำบาก หน้าหรือปากบวม ผื่นรุนแรงร่วมกับไข้ หรือรู้สึกไม่ปลอดภัย ให้ขอการดูแลฉุกเฉิน ไม่รอให้อาการหายตามจำนวนวันที่บทความระบุ
PrEP ไม่แทนการป้องกันทุกอย่าง
PrEP มุ่งป้องกัน HIV ไม่ทดแทนการป้องกัน STI ชนิดอื่น การตั้งครรภ์ หรืออันตรายจากการใช้สาร สามารถวางแผนถุงยาง การตรวจ STI วัคซีน และอุปกรณ์ฉีดปลอดเชื้อร่วมกันตามความต้องการ
หากอาจสัมผัส HIV ภายใน 72 ชั่วโมง ให้รับการประเมิน PEP โดยเร็วที่สุด ไม่รออาการ ไม่รอให้พ้นช่วงหน้าต่าง และไม่รอผลตรวจของคู่ ผู้ให้บริการจะประเมินความจำเป็นจากเหตุการณ์จริง
แหล่งอ้างอิงสำหรับเนื้อหาที่ปรับปรุง
- CDC: การตรวจและติดตาม PrEP
- WHO: Lenacapavir สำหรับ PrEP ปี 2025
- CDC: แนวทาง PEP ปี 2025
- CDC: การตรวจ HIV
ลิงก์ประกอบจากบทความเดิม
เก็บปลายทางเดิมไว้เพื่อค้นคว้าต่อ เนื้อหาหรือข้อมูลบริการในลิงก์เดิมอาจเป็นข้อมูลย้อนหลัง ไม่ใช่คำยืนยันว่าคำแนะนำ ราคา หรือบริการทั้งหมดเป็นปัจจุบัน
คำถามที่พบบ่อย
เริ่มหรือกลับมาใช้ PrEP เองได้ไหม
ควรตรวจ HIV และรับการประเมินก่อน เพื่อเลือกชนิดยา วิธีใช้ และการติดตามที่เหมาะสม
PrEP ป้องกันโรคอื่นด้วยไหม
PrEP มุ่งป้องกัน HIV ไม่ทดแทนการป้องกัน STI ทุกชนิด จึงยังต้องวางแผนตรวจและป้องกันร่วมกัน
ถ้าลืมหรือใช้ยาไม่ตรงแผนควรทำอย่างไร
จดชนิดยา เวลาใช้ยา และเหตุสัมผัส แล้วติดต่อคลินิกหรือเภสัชกร ไม่เพิ่มจำนวนยาหรือหยุดเอง
ข้อควรระวังในการใช้ข้อมูล
บทความนี้ให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจ วินิจฉัย หรือแผนดูแลเฉพาะบุคคล ให้ปรึกษาแพทย์หรือผู้ให้บริการก่อนเริ่ม หยุด เปลี่ยนยา หรือปรับขนาดยา หากมีอาการรุนแรงให้รับการดูแลเร่งด่วน
ปรับปรุงเนื้อหา: 11 ตุลาคม 2569
